Stanowisko PTŻK dotyczące kompetencji dietetyka w zakresie leczenia żywieniowego

13 „LECZENIE ŻYWIENIOWE” 2026 | 1 WARTO WIEDZIEĆ współpracy lekarza, pielęgniarki, dietetyka, far- maceuty i innych członków zespołu terapeu- tycznego. Planowanie i wdrażanie terapii żywie- niowej muszą uwzględniać indywidualny stan kliniczny pacjenta, jegomożliwości metabolicz- ne, funkcjonowanie przewodu pokarmowego oraz ryzyko powikłań związanych z leczeniem. Spójne działania zespołu zapewniają bezpie- czeństwo i skuteczność terapii. Dietetyk jako członek zespołu powinien posiadać formalne kompetencje w zakresie planowania i zaleca- nia leczenia żywieniowego dojelitowego w wa- runkach szpitalnych i domowych, oraz powinien brać udział w planowaniu i zalecaniu leczenia żywieniowego pozajelitowego w zakresie wyni- kającym z kompetencji omówionych w części Ocena stanu odżywienia i sposobu żywienia pa - cjentów . Uznanie zawodu dietetyka za zawód medyczny, z przypisaną odpowiedzialnością kliniczną to niezbędny krok do nadania kom- petencji, które omawiane są w tym rozdziale. Dodatkowo uważamy, że warto rozważyć nada- nie części kompetencji tylko tym dietetykom, którzy przejdą dodatkową certyfikację w zakre- sie leczenia żywieniowego. Uważamy, że takie podejście pozwoli na zapewnienie bezpieczeń- stwa pacjenta i usprawnienie pracy zespołów terapeutycznych, a także podniesienie jakości leczenia i zapewnienie pacjentomciągłej opieki żywieniowej na każdym etapie leczenia. Szczegółowy zakres kompetencji: 1. Ocena zapotrzebowania na białko, energię, płyny i pozostałe składniki odżywcze Ocena zapotrzebowania na energię, składniki odżywcze i płyny to jedna z kluczowych umie- jętności dietetyka 15,16 . Jest niezbędna do opraco- wania skutecznego i bezpiecznego planu żywie- niowego, niezależnie od drogi podaży. Proces ten wymaga holistycznego spojrzenia na pacjenta i uwzględnienia elementów takich, jak: wiek, płeć, masa ciała, wzrost, poziom aktywności fi- zycznej, a także stan zdrowia, obecność chorób przewlekłych czy szczególnych stanów fizjolo- gicznych, jak ciąża lub okres rekonwalescencji. Dzięki odpowiednio przeprowadzonej ocenie, podaż jest adekwatna do potrzeb organizmu, co jest kluczowe dla bezpiecznego i skutecznego leczenia żywieniowego. Do prawidłowej oceny niezbędna jest wiedza merytoryczna, umiejęt- ność prawidłowego wykorzystania wzorów na podstawową i całkowitą przemianę materii, korzystania z norm żywieniowych i wytycznych oraz umiejętność przeprowadzenia wywiadu medyczno-żywieniowego, przesiewowej i po- głębionej oceny stanu odżywienia i interpre- tacji wyników badań laboratoryjnych i stanu pacjenta. 2. Planowanie iwdrażanieżywieniadoustnego Zaplanowanie bezpiecznego i adekwatnego planu żywienia doustnego wymaga wykorzy- stania kompetencji opisanych we wcześniej- szych punktach niniejszego dokumentu. Nie- zbędne jest również uwzględnienie wymogów kulturowych, przekonań religijnych, wyznania lub światopoglądu pacjenta, a także jego pre- ferencji i sytuacji socjalno-ekonomicznej, o któ- rych dietetyk dowiaduje się, przeprowadzając wywiad z pacjentem 17,18 . Istotną umiejętnością dietetyków jest również dopasowanie konsy- stencji diety po diagnostyce przeprowadzonej przez lekarzy 19 . Wymienione elementy pozwa - lają dietetykowi na dopasowanie diety szpital- nej, sformułowanie zaleceń żywieniowych oraz przeprowadzenie edukacji pacjenta i/lub jego bliskich. 3. Udzielanie konsultacji dietetycznych oraz prowadzenie poradnictwa żywieniowego Konsultacja dietetyczna to nie tylko przekaza- nie zaleceń żywieniowych – to proces diagnostyczno-tera- peutyczny. Wymaga zarówno umiejętności interpretacji danych klinicznych, jak i po- siadania kompetencji komu- nikacyjnych pozwalających budować relację terapeutycz- ną, która skuteczniemotywu- je pacjenta do zmiany zacho - wań zdrowotnych 20,21 . Zgodnie z międzynarodowymi standardami ( Academy of Nutrition and Dietetics, European Federation of the Associations of Dietitians ), to właśnie dietetyk jest profesjonalistą pierwszego kontaktu w zakresie Ocena zapotrzebowania na energię, składniki odżywcze i płyny to jedna z kluczowych umiejętności dietetyka.