Stanowisko PTŻK dotyczące kompetencji dietetyka w zakresie leczenia żywieniowego

1 1 „LECZENIE ŻYWIENIOWE” 2026 | 1 WARTO WIEDZIEĆ współistniejących, farmakoterapii, suplemen- tacji oraz uwarunkowaniach psychospołecz- nych wpływających na sposób żywienia 8,9 . Dietetyk potrafi przeprowadzić ten proces w sposób uporządkowany, trafnie dobierając pytania, budując relację terapeutyczną i dosto- sowując rozmowę do pacjenta. Potrafi zebrane dane powiązać z obrazemklinicznym i dokonać trafnej wstępnej oceny ryzyka niedożywienia oraz identyfikacji błędówdietetycznych. Wywiad stanowi punkt wyjścia do planowania spersona- lizowanej interwencji żywieniowej i skutecznej współpracy w ramach zespołu terapeutycznego. 1.2. Wykonywanie pomiarów antropometrycz - nych i przeprowadzenie wybranych elemen- tów badania fizykalnego Pomiary antropometryczne i ocena składu cia- ła to nie tylko elementy diagnostyczne, ale też podstawowe narzędziamonitorowania efektów leczenia żywieniowego. Uzupełnione o wybrane elementy badania fizykalnego – takie jak oce- na zaniku tkanki podskórnej, obrzęków czy siły uścisku dłoni – pozwalają na wczesne wykry- wanie niedożywienia i monitorowanie stanu pacjenta w trakcie terapii 6 . Dodatkowo pomiary antropometryczne i badanie fizykalne są częś- cią przesiewowej oceny stanu odżywienia z wy- korzystaniemniektórych skal (np. SGA – Subjec- tive Global Assessment). Odpowiedniowykształco- ny dietetyk posiada kwalifikacje, by wykonać te pomiary zgodnie ze standardami, oraz dokonać ich interpretacji 10 . W naszej opinii to dietetyk powinien odpowiadać zamonitorowanie zmian w stanie odżywienia, a jego działania powinny przekładać się na decyzje podejmowane przez zespół sprawujący opiekę nad pacjentem. Opar- cie się na danych antropometrycznych i fizykal- nych umożliwia prowadzenie terapii żywienio- wej zgodnej z zasadami evidence-basedmedicine oraz z zachowaniem bezpieczeństwa pacjenta. 1.3. Dostęp do wyników badań laboratoryjnych związanych z oceną stanu odżywienia i ich interpretacja Ocena stanu odżywienia pacjenta nie może opierać się wyłącznie na pomiarach antropo- metrycznych czy wywiadzie żywieniowym – jej nieodłącznym elementem są również badania biochemiczne, które dostarczają obiektywnych informacji o stanie metabolicznym organizmu. Badania laboratoryjne pozwalają wykryć niedo- bory składników odżywczych, zaburzenia me- taboliczne i procesy zapalne, które wpływają na bilans energetyczny i białkowy organizmu. Ich interpretacja w kontekście obrazu klinicznego umożliwia dokładniejszą diagnozę stanu odży- wienia oraz jego monitorowanie 11 . Dietetyk powi - nien więc mieć dostęp do tych danych medycz- nych oraz powinien dokonać interpretacji para- metrów laboratoryjnych ściśle związanych z oce- ną odżywienia. Za takie parametry uznajemy: ¤ parametry związane z gospodarką lipidową: cholesterol całkowity, cholesterol frakcji HDL, cholesterol frakcji LDL, trójglicerydy, cholesterol nie-LDL ¤ parametry związane z gospodarkąwęglowo- danową: glukoza na czczo, HbA1c, insulina, ¤ parametry związane z gospodarką białko- wo-energetyczną: albumina, prealbumina, transferyna, białko ostrej fazy, białko całko- wite (dla dietetyków dodatkowo przeszko- lonych w zakresie leczenia żywieniowego) ¤ pozostałe parametry: morfologia, ferrytyna, żelazo, witamina B 12 , kwas foliowy, AST, ALT, ALP, GGTP, bilirubina, 25(OH)D, TSH, ft3, ft4, mocznik, kreatynina, eGFR. Włączenie tych kompetencji do uprawnień za- wodowych dietetyków pozwoli usprawnić pro- ces diagnostyczny i podnieść jakość opieki żywieniowej, w związku z czym jest w naszej opinii uzasadnione i zgodne z potrzebami no- woczesnej medycyny. 1.4. Ocena realizacji zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze Odpowiednio wykształcony dietetyk posia- da kompetencje umożliwiające samodzielne i kompleksowe przeprowadzenie oceny sposo- bu żywienia pacjenta, ze szczególnymuwzględ- nieniem stopnia pokrycia indywidualnego